De inhoud van deze brochure is alleen van toepassing op het academisch jaar 2010-2011. Voor zover nu is te overzien zal het i.v.m. de aanstaande curriculumherziening van de Bachelor opleiding GW met ingang van het academisch jaar 2010-2011 NIET meer mogelijk zijn om het Schakelprogramma (SP) in parttime vorm (d.w.z. gespreid over 2 studiejaren) te volgen. Concreet betekent dit, dat het SP dan louter nog fulltime kan worden gevolgd.

 - Wijzigingen voorbehouden -

 Master of Mental Health: instroom voor HBO studenten
Versie 2009-2010

Inleiding

De instroom in de master Mental Health staat in principe open voor studenten met een HBO Bachelor diploma in Sociaal Pedagogische Hulpverlening (SPH), Pedagogiek, Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD), Verpleegkunde (HBO-V), Creatieve Therapie en Toegepaste Psychologie, mits het toelatingsexamen (methoden, technieken en statistiek, het schrijven van een paper en een motivatiebrief) met goed gevolg is afgelegd.

Deze brochure is bedoeld om (potentieel) belangstellende HBO studenten/afgestudeerden te informeren over de aard van deze opleiding, de aansluiting met hun vooropleiding en de mogelijkheid om deficiënties weg te werken.

De Master Mental Health: aard van de opleiding

De master Mental Health is een opleiding die voorbereidt op een functie binnen de GGZ. Onderwerp van studie is abnormaal gedrag met als speerpunten: verklaring, diagnostiek en interventies. De master is in principe opgezet als een therapeutisch georiënteerde opleiding; een belangrijk onderdeel van het programma is de klinische stage. Het is echter mogelijk om een meer theoretische variant (dus zonder klinische stage) te volgen. Voor de therapeutische variant geldt dat HBO-studenten verplicht zijn om een schakelprogramma te volgen alvorens aan de master te beginnen, voor de theoretische variant is dit schakelprogramma niet verplicht maar wordt een (korter) schakelprogramma wel dringend geadviseerd.

Een en ander wordt in het vervolg van deze brochure nader uiteengezet.

Benodigde theoretische voorkennis

De master Mental Health is een opleiding die verwant is aan een master opleiding in de Klinische Psychologie. Het centrale thema van de opleiding is psychologische / psychiatrische problematiek, met een nadruk op de meer complexe vormen van psychopathologie (o.a. psychotische stoornissen en persoonlijkheidsstoornissen).

Het programma van de master Mental Health sluit nauw aan en bouwt voort op het Bachelor programma Geestelijke Gezondheidkunde. Voor elke andere vooropleiding geldt dat de afstemming niet geheel probleemloos is. Hoe groot de discrepantie tussen verwachte en daadwerkelijke voorkennis en vaardigheden is zal afhangen van de specifieke vooropleiding. In ieder geval wordt er van uit gegaan dat studenten die instromen in de master reeds ruime kennis hebben van psychopathologie en bekend zijn met de belangrijkste psychologische modellen van normaal en abnormaal gedrag.

Meer in het bijzonder wordt de volgende voorkennis bij aankomende master studenten verondersteld:

In het algemeen is de kennis met betrekking tot psychopathologie zoals die standaard in het curriculum van bovengenoemde HBO opleidingen aangeboden wordt, onvoldoende voor een goede aansluiting op de complexe problematiek in het master programma. Bovendien laat de master opleiding de student kennis maken met slechts een smal pallet uit het gehele spectrum van de psychopathologie. De problematiek waar hulpverleners in de praktijk het meest mee geconfronteerd worden, zoals stemmingstoornissen, angststoornissen en problematiek bij kinderen en jeugdigen, wordt behandeld in de bachelorfase en maakt derhalve geen onderdeel uit van het master programma.

Gezien het bovenstaande - veel voorkennis verondersteld; meest voorkomende vormen van psychopathologie komen niet aan bod in het master programma - raden wij het mensen met een HBO bachelor diploma ten sterkste af om direct de masteropleiding te volgen.

Benodigde vaardigheden voor de klinische stage

Een belangrijk onderdeel van het master programma is de klinische stage. Dit is een periode van tenminste 13 weken fulltime (of het equivalent daarvan part-time) waarin de student onder begeleiding klinische werkzaamheden verricht in een GGZ instelling. Tijdens de stage wordt ervaring opgedaan met de begeleiding van en diagnostiek bij patiënten met psychische en/of gedragsproblemen. Hierbij wordt de student in de meeste gevallen reeds ingezet voor het zelfstandig en onder supervisie uitvoeren van (vaak geprotocolleerde) behandelingen.

Voor het kunnen deelnemen aan de klinische stage wordt van de master student verwacht dat hij/zij in de vooropleiding reeds de nodige diagnostische en therapeutische vaardigheden heeft opgedaan én zicht heeft op zijn eigen (on)mogelijkheden en leerpunten daarin. De vaardigheden waarover men dient te beschikken zijn: anamnestische vaardigheden (gespreksvaardigheden, intake vaardigheid en functionele analyse) en diagnostische vaardigheden (afnemen, scoren en interpreteren van tests; adequate verslaglegging). Bij voorkeur is ook reeds kennisgemaakt en geoefend met eenvoudige interventie technieken. Daarnaast wordt theoretische kennis verwacht omtrent tenminste die stoornissen die men in de stage gaat tegenkomen.

Omdat de meeste studenten met een HBO opleiding onvoldoende geëquipeerd zijn om meteen op dit niveau inzetbaar te zijn, stellen we aanvullende eisen aan studenten die de klinische stage willen volgen. Dat wil zeggen dat men verplicht is om (de in deze brochure gespecificeerde) blokken uit het Bachelor programma GGK te volgen en succesvol af te ronden alvorens aan de stage te mogen beginnen.

Verplicht 1-jarig schakelprogramma voor therapeutische variant

Mensen die de therapeutische variant van de master Mental Health (inclusief klinische stage) willen volgen zijn verplicht zich door middel van een schakelprogramma bij te scholen. Het schakelprogramma bestaat uit blokken uit het bachelor programma “geestelijke gezondheidkunde” (GGK). Het gaat hierbij om zowel theoretische blokken (uit het major programma GGK) als therapeutische blokken (uit het minor programma GGK). Het betreft de volgende blokken. Theoretisch: (1) Leren, Cognitie en Persoonlijkheid, (2) Seksualiteit of Somatoforme stoornissen (3) Anxiety disorders: theory and treatment, (4) Stemmingsstoornissen en (5) Kinderen en Jeugdigen II: psychopathologie. Therapeutisch: (1) Kortdurende ambulante interventies, (2) Het intake proces (2 blokperioden), (3) Inleiding in de psychotherapie, (4) Psychodiagnostiek.

De blokken worden gezamenlijk met de bachelor studenten gevolgd. Het volgen van dit schakelprogramma zal fulltime een volledig jaar in beslag nemen.

Beschrijving van het schakelprogramma:

          Theorie blokken     Therapie blokken

G  Indien men na afronding van de master opleiding de post-academische opleiding tot psychotherapeut ambieert is het raadzaam om het blok Seksualiteit te volgen (i.p.v. Somatoforme stoornissen)!

N.B.: De theorie en therapie blokken zijn parallel geprogrammeerd. D.w.z. elk blok (m.u.v. het laatste) is halftijds, en in een fulltime programma worden 2 blokken tegelijk gevolgd. In principe zijn de theorie blokken op dinsdag en donderdag verroosterd en de therapie blokken op woensdag en vrijdag. Incidentele afwijkingen zijn evenwel mogelijk. Raadpleeg daarvoor steeds zorgvuldig bij elk blok de “timetables” van Bureau Onderwijs (op Eleum).

Het schakeljaar behoort niet tot het reguliere Master programma en wordt aangeboden als contractonderwijs. Dit betekent dat men tijdens het volgen van het schakeljaar niet ingeschreven staat als student (en dus geen recht heeft op studiefinanciering en andere daarmee samenhangende regelingen).

De kosten voor het volgen van het volledige schakeljaar (9 onderwijsblokken = 54 ECTS) bedragen in totaal € 5000. In geval van additionele vrijstellingen voor bepaalde schakelprogramma blokken wordt dit totaalbedrag naar rato naar beneden bijgesteld. Een rekenvoorbeeld: indien vrijstelling voor Leren, Cognitie, en Persoonlijkheid, dan is het te betalen bedrag (54-6/54) x € 5000 = € 4444.[1]

Succesvolle afronding van alle blokken in het schakeljaar geeft toegang tot de klinische stage in de master. Per afgerond blok ontvangt men een certificaat. Let wel, voor toelating tot de master dient nog altijd aan de algemene voorwaarden tot toelating van de faculteit Health, Medicine and Life Sciences/GW te zijn voldaan (dus: toelatingsexamen bestaande uit paper, methoden, technieken en statistiek toets en intake gesprek, of GRE test). Statistiek onderwijs maakt geen deel uit van het schakelprogramma Mental Health. Daarvoor worden wel apart bijspijkercursussen door de UM aangeboden.

Theoretische variant zonder klinische stage

Het is mogelijk om de master Mental Health te volgen zónder klinische stage te lopen. Dit kan interessant zijn voor mensen die niet zozeer een functie in de hulpverlening ambiëren, maar bijvoorbeeld een beleidsfunctie in de GGZ of een functie in het onderwijs of onderzoek. De totale omvang van het masterprogramma moet uiteraard wel gelijk blijven, dus 60 ECTS. De klinische stage zal dan ook moeten worden vervangen door keuzeblokken van een zelfde omvang (= 18 ECTS). De master Mental Health biedt op dit moment geen keuzeblokken aan. De student is zelf verantwoordelijk voor het vinden van relevante keuzeblokken van voldoende omvang. Deze blokken kunnen binnen de UM (vooral binnen de faculteit Health, Medicine and Life Sciences, bij andere masteropleidingen) of aan een andere universiteit gevolgd worden. Bachelor blokken van binnen of buiten de UM komen niet in aanmerking als keuzeblok.

Indien men er voor kiest géén klinische stage te lopen, is het schakelprogramma niet verplicht. Echter, omdat zoals eerder vermeld, de master uit slechts 3 verplichte blokken bestaat die maar een select deel van de problematiek in de GGZ behandelen, én omdat twee van deze blokken ook nog eens zeer complexe vormen van psychopathologie behandelen waarvoor veel voorkennis vereist is (“psychotic disorders” en “personality disorders”) raden wij het volgen van tenminste een aantal Bachelor blokken sterk aan alvorens aan de master te beginnen.

De blokken die we in dit geval aanraden zijn: (1) Leren, cognitie en persoonlijkheid, (2) Anxiety disorders: theory and treatment, (3) Stemmingsstoornissen en (4) Kinderen en Jeugdigen II: psychopathologie. Mensen die een onderzoekscarrière ambiëren raden we tevens het blok “Research into psychopathology aan”, wat bovendien een goede voorbereiding vormt op de master thesis. Alle bovengenoemde blokken uit de bachelor kunnen worden ingekocht.

De blokken 1 t/m 4 worden aangeboden in de periode november t/m juni, met onderwijs op 1 of 2 dagen per week.

Toegang tot de postacademische opleiding tot GZ-psycholoog

Met de inwerkingtreding van de wet BIG (wet Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg) in 1998 is een voltooide opleiding tot gz-psycholoog een vereiste voor steeds meer (therapeutische en diagnostische) functies binnen de GGZ. Voor toelating tot deze opleiding gelden voorwaarden.

HBO-bachelors kunnen zich uitsluitend kwalificeren voor toelating indien:

-         alle blokken uit het schakelprogramma met goed gevolg zijn afgerond;

-         de master Mental Health is afgerond, inclusief klinische stage;

-         men in het bezit is van de aantekening testdiagnostiek.

De aantekening testdiagnostiek wordt verstrekt als het bachelorblok Psychodiagnostiek en de training “Neuropsychological testing” in de master  zijn afgetekend en er tijdens de klinische stage 5 psychologische onderzoeken door de student zijn afgerond waarover schriftelijk gerapporteerd is. Meer informatie hierover kan tijdens de masteropleiding via de stagecoördinator verkregen worden en via de coördinator testdiagnostiek.

Studeren in deeltijd

In principe is de master Mental Health in deeltijd te volgen. De 3 inhoudelijke blokken worden op de vrijdag aangeboden. Bedenk echter wel dat veel klinische stage instellingen een minimale beschikbaarheid van de stagiaire verlangen van 3 à 4 dagen. Veel stage instellingen zullen niet akkoord gaan met een kleinere omvang van het stagecontract.

Studenten die geen klinische stage willen volgen, dienen er rekening mee te houden dat het keuzeonderwijs niet altijd in deeltijd te volgen is. Als in het kader van keuzeonderwijs andere master blokken van de faculteit Health, Medicine and Life Sciences gevolgd worden, is een deeltijd variant wellicht mogelijk, maar men moet dan rekening houden met het feit dat de keuzemogelijkheid beperkt is. Andere instellingen kennen niet altijd een deeltijd variant. Bovendien is het onderwijs in een deel van de instellingen (inclusief de UM) geconcentreerd in de eerste helft van het studiejaar, de tweede helft van het studiejaar staat bij de meeste masteropleidingen in het teken van de onderzoeksstage – waardoor de kans bestaat dat er van maart tot juni weinig onderwijs aangeboden wordt. Bij masteropleidingen die 2 instroommomenten kennen zal over het algemeen in de 2^e helft van het studiejaar wel cursorisch onderwijs zijn.

Het schakelprogramma is alleen in deeltijd te volgen als men behoorlijke flexibiliteit in de overige werkzaamheden en activiteiten heeft. Het onderwijs vindt op verschillende dagen plaats, en per blok kan het verschillen op welke dag dat is. Wel is enige tijd voor aanvang van het blok bekend wanneer de contactmomenten zijn. Er geldt een aanwezigheidsplicht voor de onderwijsgroepsbijeenkomsten (80%), practica (100%) en trainingen (80-100%). Indien men niet voldoet aan de aanwezigheidsplicht wordt een blok niet afgetekend.

Als het volledige schakelprogramma in deeltijd wordt gevolgd, zal dit 2 jaar in beslag nemen. Het volgen van de theoretische variant van het schakelprogramma is per definitie part-time, waarbij het onderwijs geconcentreerd is op 1 of 2 dagen. Ook hier echter kan de dag en tijdstip van het onderwijs variëren per blok.

Tot slot & samenvatting

-       Mensen met een HBO diploma SPH, pedagogiek, MWD en HBO-V kunnen toegelaten worden tot de master Mental Health mits het toelatingsexamen gehaald is.

-       Toelating tot de master betekent niet automatisch toelating tot het onderdeel “klinische stage”. Hier gelden aparte toelatingseisen voor.

-       Extra toelatingseisen klinische stage: het volgen van een 1-jarig fulltime schakelprogramma.  N.B.: het volgen van deze blokken levert géén bachelor diploma op, maar wel kan een getuigschrift verkregen worden van de blokken die met goed gevolg zijn afgerond.

-       Het schakelprogramma is contractonderwijs: men staat niet als student ingeschreven en betaalt de kostprijs per module.

-       De klinische stage kan vervangen worden door keuzeblokken. De student is zelf verantwoordelijk voor het zoeken en organiseren van dit keuzeonderwijs; inhoudelijk moet het aansluiten op de master Mental Health (ter beoordeling aan de programmacoördinator).

-       Indien men geen klinische stage loopt wordt het volgen van een (geringer) aantal bachelor blokken toch sterk geadviseerd.

-       Alleen met de extra bachelor blokken + afgeronde master + klinische stage + aantekening testdiagnostiek, voldoet men (waarschijnlijk!) aan de voorwaarden voor toelating tot de GZ opleiding.

-       Het volgen van de master Mental Health en het schakelprogramma is theoretisch in deeltijd mogelijk, maar zal in de praktijk niet onproblematisch zijn.

Deze informatie geldt voor het studiejaar 2009-2010.

Er kunnen geen rechten ontleend worden aan de informatie in deze brochure. Men dient bij inschrijving na te gaan of deze informatie nog actueel is.
Wijzigingen in o.a. prijs per blok, naam en volgorde van blokken kunnen in de toekomst mogelijk zijn.

Voor toelichting en meer inhoudelijke informatie kan men terecht bij de programmacoördinator van de master Mental Health:

Dr. Cor Meesters                                            Drs. Reinier Kreutzkamp

c.meesters@maastrichtuniversity.nl                  r.kreutzkamp@maastrichtuniversity.nl

Capgroep Clinical Psychological Science (CPS)

Voor informatie omtrent inschrijving, financiën en bijspijkercursus Statistiek kan men zich wenden tot:

Anke Schmitt

a.schmitt@oifdg.unimaas.nl)

Faculteitsbureau Health, Medicine and Life Sciences

Appendix 

Kosten individuele blokken (in het kader van Schakelprogramma Mental Health)

 Voor externen die één geïsoleerd blok willen volgen zijn de kosten als volgt:

Voor Schakelprogramma studenten, die (om ook te kunnen voldoen aan de toelatingseisen van de post-academische opleiding Psychotherapie) het blok Seksualiteit (3 ects) op een later tijdstip tijdens de Master Mental Health willen volgen, geldt de volgende kostprijs: € 278 [2]